De ideale havo-3 leerling: goede muzikant of ontwikkelde persoonlijkheid?
Bij het bespreken van wat een leerling aan het eind van de muzieklessen in de onderbouw zou moeten kunnen, kwamen twee vragen wel erg prominent naar voren. Ten eerste de vraag of er nu wel of niet uitgebreid muziektheorie aan de orde moet komen. De standpunten “Je hebt er veel aan” en “Je kunt toch ook zonder?” stonden recht tegenover elkaar. Ten tweede de vraag of muziek een middel moet zijn of een doel. Wat is belangrijker: de sociale functie of goede muzikale vaardigheden? En wat moet de leerling dan uiteindelijk geleerd hebben?
Als ik zeg dat ik muziektheorie erg belangrijk vind, krijg ik al snel honende blikken, joelende stemmen en hartgrondige kritiek. Een vraag is mij bijgebleven: “Kun je dan geen muziek maken zonder theorie?” Natuurlijk wel. En dat ben ik ook zeker van plan. Ik vind theorie wel belangrijk, maar ik gebruik het niet als uitgangspunt. Ik zie het wel als basis. Mijn doel is niet dat leerlingen uiteindelijk alles weten van muziektheorie, maar als ze enige kennis hebben, kun je wel een hele hoop bereiken. In een artikel van Frank van den Ende las ik:
De beleving van kunst moet naar mijn mening centraal staan en de theorie moet ten alle tijden ten dienste staan van die beleving.
Met die uitspraak verwoordt hij perfect hoe ik erover denk. Ik vind drie aspecten van muziek heel belangrijk: dat leerlingen zichzelf kunnen uiten door middel van muziek (expressie), dat ze bestaande muziek kunnen reproduceren en dat ze met die vaardigheden als reproducerend muzikant ook kunnen samenspelen/-zingen. Als ondersteuning om die drie dingen te bereiken, gebruik ik wel degelijk muziektheorie.
Met die drie aspecten kan ik doorschieten naar de vraag of muziek een middel of een doel is. Ze zijn alledrie heel erg gericht op muzikaliteit. Ik vind dan ook dat muziek zo veel mogelijk als doel ingezet moet worden. In het beleidsplan van kunst en cultuureducatie 2006 staat:
Kunst en cultuureducatie: alle vormen van educatie waarbij kunst en/of kunstzinnige middelen en technieken als doel of als middel worden gebruikt.
Er staat 'als doel OF als middel', dus blijkbaar mogen we het voor onszelf invullen. Muziek is een vak, net als wiskunde en geschiedenis. De sociale functie van muziek is een fijne bijkomstigheid, maar moet niet als het belangrijkst worden gezien. Als leerlingen goede muziekles krijgen, dan komt die ontwikkeling vanzelf wel. Zo sterk kan muziek zelf zijn.
In de muziekles moeten gewoon de muzikale vaardigheden aan de basis staan. Maar welke vaardigheiden moet die havo-3 leerling dan uiteindelijk hebben? De vaardigheden kunnen volgens mij verdeeld worden over twee categorieën: passief en actief.
Actief
De leerling is een:
- reproducerend muzikant
- expressieve muzikant
- samenspelende muzikant
- ritmisch muzikant
- harmonisch muzikant
- melodisch muzikant
- componerend muzikant
- improviserend muzikant
Passief
De leerling:
- kan luisteren en onder woorden brengen
- heeft brede kennis van stijlen
- heeft kennis van muziektheorie
Bronnen:
http://www.frankvandenende.nl/kunst/
Beleidsplan kunst en cultuureducatie 2006
2 opmerkingen:
Jeetje wat een goed stukje heb je Maartje. Ook met die citaten erin! Heel duidelijk en volgens mij komt het inderdaad precies met jou mening hierover overheen.
Volgens mij is muziektheorie ook belangrijk maar inderdaad zoals je zegt: in dienst van de muziek!
Je zegt ergens:
'Als leerlingen goede muziekles krijgen, dan komt die ontwikkeling vanzelf wel. Zo sterk kan muziek zelf zijn.'
vind je dat je hier van uit kunt gaan? Volgens mij moet je dit namelijk echt sturen als docent. Het is volgens mij niet zo dat als een leerling muziek maakt er automatisch al die sociale vaardigheden bijkomen!
Ben benieuwd naar je reactie.
Kus Kim
Maartje,
geweldig! Je houdt jezelf goed overeind. Ik denk dat je gelijk hebt, dat muziek op zich het doel is. De rest is meer een voorwaarde en een prettig randverschijnsel. Er is een artikel 'under construction'....
Een reactie posten